T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi

COĞRAFYA

 
  • Halife el-Me'mün'un Dünya Haritası___ Tanım: Bilimlere karşı çok büyük ilgisi olan Abbasi Halifesi el-Me'mün (ö: 833) saltanatı zamanında, coğrafyacılar ve astronomlardan oluşan büyük bir  grubu kapsamlı bir coğrafya eseri ve yeni bir dünya haritası yapmakla görevlendirdi.Bu görev Marinos (M.S. 2. YY'IN 1.yarısı)'un meşhur dünya haritasından ve Ptoleme (M.S. 2 yy.'ın 2. yarısı) coğrafyasından hareketle, çağdaş coğrafi bilgiler temelinde ve jeodezik ölçümlerin ve görevlendirilen bilginler tarafından toplanılan astronomik-matematiksel data  bilgileri yardımıyla yerine getirilmiştir.el- Me'mun tarafından görevlendirilen bilginler, o zamanki  meskun dünyanın hemen hemen merkezinde bulunan Bağdat'tan hareketle Güney ve Kuzey Afrika'yı mümkün olabildiğince kendi gözlemleri ve ölçümleriyle kavrama avantajına sahiptiler,Böylece Me'mun haritası birçok farklı nedenlerden ötürü çığır açıcı öneme sahiptir.Modelimiz, orijinal koordinatlar kitabının verdiği bilgilere dayanılarak çizilmiş kopyasıdır.
  • el İdrisi'nin Metalik Haritası__ Tanım: Modelimiz, metal, hakkedilmiş ve renkli cilalanmıştır. el- İdrisi tarafından Norman Kralı II. Roger'in emriyle Sicilya'da yapılan büyük gümüş bir levha üzerine hakedilmiş yuvarlak dünya haritasının anısına, Kitab Nizher el-Müştak fi İhtirak el- Afak ( 1154) yılında sonlandırılmıştır.) isimli eserdeki 70 dikdörtgen parça haritanın verilerine dayanarak ve stero-grafiksel projeksiyona aktarımı, el yazmaları içerisinde günümüze ulaşmış genel haritalarla karşılaştırılıarak kazanılmış yuvarlak bir dünya haritasını Fuat Sezgin Bilim Tarihi Enstitüsü tarafından,  kopyası metal bir levhaya hakkettirilmiştir.
  • Herhangi bir günde Enlem Ölçüm Aleti ___ Tanım: Modelimiz, pirinç yarım küreden oluşur.Çapı 36 cm.'dir.Koordinat ağı 5 ° 'ye. Çelik gnomon iç bükey bir tabak üzerinde, çap: 20 cm, Koni gürgen ağacından, yüksekliği, 21 cm'dir.Arap-İslam kültür çevresinde görünüşe göre 5./11. yüzyılın ilk yarısında enlem ölçümü için iki kullanım şekli sunan ve bir deklinasyon çizelgesinden yardım almaksızın herhangi bir günde kullanılabilen bir alet geliştirildi. Coğrafi yer çizelgelerinin genişletilmesi ve mükemmelleştirilmesi bakımından önemli olan bu alet, matematiksel coğrafyanın temel eseri el-Biruni (ö. 1048)’nin Tahdid Nihayat el-Emakin li- Tashih Mesafat el-Mesakin adlı eserinde tarif edilmiştir.Aletin bir diğer tarifini el-Biruni’nin daha genç çağdaşı olan Muhammad bi Ahmed el-Hazimi (1061 civarında faaliyette bulunmuştur.) 'ye borçluyuz.